کتاب‌ها ‹ سوگنامه - دفتر اول

سوگنامه - دفتر اول

۹۷ صفحه

پیام تسلیت فراکسیون خط امام مجلس شورای اسلامی

إنّا للّه و إنّا إلیه راجعون

ناباورانه در ایام محرّم الحرام و شهادت حسین بن علی (ع) و یاران پاکبازش با عروج حضرت آیت‌اللّه العظمی منتظری مرجع مسلم تقلید و از استوانه های مستحکم فقاهت مواجه شدیم.

آن مرجع فقید شریف که بار نهضت را در زمان تبعید حضرت امام (ره) به نجف و ترکیه بر دوش گرفت، همواره چه در طول سالهای سخت شکنجه و زندان، تبعید و پس از آن در جهت تثبیت انقلاب، نظام و رهبری امام کوشید. او که فقیهی جامع الاطراف و عارفی فیسلوف و دانشمندی اسلام شناس در حوزهٔ علوم اجتماعی بود، تئوری قدرت اسلامی را تبیین نمود و تا همیشه به آن پایبند بود.

حضرت آیت‌اللّه منتظری هیچگاه از تکریم امام راحل و پایبندی به اصول انقلاب و آرمانهای بزرگ ملت ایران تخطی نکرد و همواره خادمی راستین و صادق برای اسلام، انقلاب و ملت ایران باقی ماند.

فراکسیون خط امام (ره) مجلس شورای اسلامی این فقدان بزرگ را به بیت مکرّم ایشان به خصوص حضرت حجت‌الاسلام والمسلمین احمد منتظری، مقلدان و ملت عزیز ایران تسلیت عرض نموده و برای روح بزرگ آن مرجع گرانقدر، رحمت و مغفرت واسعه مسألت می‌نماید.

فراکسیون خط امام مجلس شورای اسلامی

پیام تسلیت حضرت آیت‌اللّه حسینی ارسنجانی

إنّا للّه و إنّا إلیه راجعون

قال الصادق (ع): «إذا أراد اللّه بعبد خیراً فقهه فی الدّین»

(الکافی، ج ۱، کتاب فضل العلم)

(هرگاه خدا خیر بنده ای را بخواهد او را در دین فقیه می‌گرداند.)

حادثهٔ دردناک رحلت فقیه متألّه و مرجع بلندپایهٔ جهان اسلام و تشیع حضرت آیت‌اللّه العظمی منتظری (قدّس الله نفسه الزکیه) قلوب همگان بویژه این جانب را، که از علاقه مندان دیرین آن بزرگوار بوده ام، به شدت متألم و متأثر نمود. وزانت علمی و مقام شامخ فقاهت و جامعیت حوزوی کم نظیر آن مرحوم بر هیچ یک از فقهای معاصر پوشیده نیست؛ خاصه آنکه معظم له از اجلّهٔ فضلای حلقهٔ درس مرحوم آیت‌اللّه العظمی بروجردی (ره) به شمار می‌رفت که بارها مراتب علمی ایشان، تأیید و تحسین آن مرجع مرحوم را برانگیخته بود.

علاوه بر امتیازات علمی، ایشان شخصیتی به تمام معنا آمر به معروف و ناهی از منکر به زبان و عمل بودند و در این مسیر مشقات فراوانی را تا آخرین روز عمر پر برکتشان متحمل شدند. بدون هیچ تردیدی این فقیه مجاهد، سهم بسیار بزرگی در پیروزی انقلاب اسلامی ایفا نمودند و مایهٔ مباهات و حافظ آبروی مرجعیت شیعه خصوصاً در شرایط کنونی کشور بودند. علاوه بر اینها کثرت آثار ماندگار مکتوب و

شاگردان فاضل تربیت شدهٔ مکتب وی بهترین معرّف شخصیت شاخص آن فقید سعید است. این جانب فقدان این عالم عامل را به حضرت ولیّ عصر (عج)، مراجع عظام، عموم مقلدان و دوستداران وی، بویژه مجامع حوزوی و دانشگاهی و بیت معزّز آن مرحوم تسلیت عرض نموده و علوّ درجات ایشان را از خدای یکتا مسألت دارم.

استان فارس - سید محمد حسین حسینی ارسنجانی

سی ام آذرماه ۱۳۸۸ ش - چهارم محرّم الحرام ۱۴۳۱ ق

پیام تسلیت حضرت آیت‌اللّه سید جلال الدین طاهری اصفهانی

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

إنّا للّه و ء إنّا إلیه راجعون

﴿یا أیّتها النّفس المطمئنّة ارجعی إلی ربّک راضیة مرضیة

فادخلی فی عبادی وادخلی جنّتی﴾

جناب حجة الاسلام والمسلمین آقای حاج شیخ احمد منتظری دام عزّه

سلام علیکم و رحمت اللّه و برکاته

روح بلند مجاهد نستوه، فقیه عالیقدر، مرجع مظلوم و آزادیخواه جهان تشیع، حضرت آیت‌اللّه العظمی منتظری (رضوان اللّه تعالی علیه) در ایام شهادت اسوهٔ مظلومان و آزادگان جهان، سالار شهیدان، حضرت ابا عبداللّه (ع) به ملکوت اعلی پیوست و عالم اسلام را غرق در عزا و ماتم نمود. آن بزرگ مرد که استوانهٔ فقاهت، تقوی، زهد، مجاهدت و عرفان بود، سراسر عمر شریفش را در ترویج معارف حقهٔ قرآن و اهل بیت (صلوات اللّه و سلامه علیهم اجمعین) و نمایاندن چهرهٔ ناب اسلام محمدی (ص) سپری نموده و همواره بر استیفای حقوق حقهٔ مردم پای فشاری نمود. نوای دلنشین تفسیر نهج البلاغه اش همواره فریاد امام علی بن ابیطالب (ع) را در گوش انسانها نوا در می‌دهد.

اینجانب این ضایعهٔ عظمی را به ساحت مقدس امید مستضعفان جهان حضرت بقیة اللّه امام زمان (عج)، امت اسلام به ویژه حوزه های علمیهٔ تشیع و مراجع عظام تقلید، فضلا و شاگردان آن مرحوم و

جنابعالی و فرزندان و بیت مکرّم معظم له و عموم علاقه مندان تسلیت عرض نموده از حضرت احدیّت علوّ درجات و غفران الهی و حشر با نبیّ مکرّم اسلام و ائمهٔ اطهار (صلوات اللّه و سلامه علیهم اجمعین) و صبر و اجر جمیل و جزیل برای بازماندگان و دوستداران مسألت می‌نمایم. والسلام.

سید جلال الدین طاهری

۱۳۸۸/۹/۲۹ مطابق با سوّم محرم الحرام ۱۴۳۱

پیام تسلیت حضرت آیت‌اللّه حاج سید عبدالعلی آیت‌اللهی

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

إنّا للّه و إنّا إلیه راجعون

بیت شریف و فرزندان گرام مرحوم مغفور حضرت آیت‌اللّه العظمی منتظری قدّس سرّه الشریف

سلام علیکم؛ با نهایت تأثر و تألم خبر ارتحال ملکوتی عالم ربّانی، فقیه اهل بیت عصمت و طهارت، مرجع عالیقدر عالم تشیّع، مرحوم مغفور حضرت آیت‌اللّه العظمی حاج شیخ حسینعلی منتظری واصل و بسیار اندوهناک گردیدم.

این مصیبت بزرگ را به محضر حضرت ولیّ عصر (ارواح العالمین له الفدا) و مراجع عظام و علمای اعلام بالاخص بیت شریف و فرزندان گرام آن مرحوم تسلیت عرض می‌کنم. آن مرحوم عمر شریف خود را در راه ترویج احکام الهی و تربیت طلاب علوم دینی سپری نمودند.

مردم شریف لارستان هیچگاه خدمات و زحمات آن مرحوم در سال ۱۳۳۹ که زلزله، این شهرستان را ویران کرده بود از یاد نخواهند برد.

خداوند روح آن مرحوم را شاد و با اولیای الهی محشور فرماید و به عموم بازماندگان بالاخص فرزندان آن مرحوم بویژه همسر مکرّمهٔ ایشان صبر و اجر عطا فرماید.

والسلام علیکم و رحمة اللّه

سید عبدالعلی آیت‌اللهی

پیام تسلیت حضرت آیت‌اللّه نورمفیدی

بسمه تعالی

جناب حجة الاسلام والمسلمین آقای حاج شیخ احمد منتظری

درگذشت فقیه عالیقدر حضرت آیت‌اللّه منتظری موجب تأثر و تأسف گردید. این مصیبت را به خاندان محترم و همسر مکرّمهٔ ایشان بویژه جنابعالی تسلیت عرض می‌کنم و از خداوند متعال مغفرت و علوّ درجات برای آن مرحوم و صبر و اجر برای بازماندگان مسألت می‌نمایم. والسلام علیکم و رحمة اللّه و برکاته.

۸۸/۱۰/۶

سید کاظم نورمفیدی

پیام تسلیت حضرت آیت‌اللّه استاد محمود امجد

بسمه تعالی

إنّا للّه و إنّا إلیه راجعون

رحلت استاد بزرگ حضرت آیت‌اللّه منتظری (ره) را به عالم فقه و فقاهت و خانوادهٔ محترم معظم له تسلیت عرض می‌نمایم. بقاء عمر و دوام عزّت همهٔ علمای اسلام را از حضرت حق مسألت دارم.

امید است به لطف خداوند عالم و عنایات حضرت بقیة اللّه (ارواح العالمین لتراب مقدمه الفدا) بر ایشان و همهٔ علماء گذشته طبقاتی از نور نثار گردد.

ناچیز: محمود امجد

پیام تسلیت حضرت مولانا عبد الحمید، امام جمعهٔ اهل سنت زاهدان

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

إنّا للّه و إنّا إلیه راجعون

«مَوتُ العَالِمِ مَوتُ العَالَمِ»

حضرت آیت‌اللّه منتظری از مراجع عظام شیعه، از سرمایه های علمی کشور و شخصیتهای شاخص جهان اسلام بود.

درگذشت ایشان ضایعهٔ اسفناکی برای حوزه های علمیه و جامعهٔ علمی می‌باشد. ایشان در طول زندگیشان علاوه بر خدمات علمی و فقهی در به ثمر رساندن انقلاب اسلامی همواره در کنار رهبر فقید انقلاب اسلامی قرار داشتند و در این راستا مدتها در زندان بسر بردند. پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز تلاشهای زیادی در مورد رعایت نظم و قانون نموده، در جهت وحدت امت اسلامی علی الخصوص شیعه و سنی گامهای مؤثری برداشتند و هفتهٔ وحدت از جمله پیشنهادات و ابتکارات این عالم و فقیه عالیقدر بود که بنیانگذار جمهوری اسلامی نیز آن را تصویب نمود. ایشان تا زمانی که در صحنهٔ سیاسی کشور نقش داشتند همواره اهل سنت جهت رفع مشکلات به ایشان مراجعه می‌نمودند که ایشان نیز بذل توجه می‌فرمودند.

این ضایعهٔ مولم را به بیت مکرّم ایشان و نیز حوزه های علمیه و جامعهٔ علمی کشور تسلیت گفته، از خداوند منّان برای ایشان تقاضای علوّ درجات و برای بازماندگان صبر جمیل و اجر جزیل خواستاریم.

مولانا عبدالحمید - امام جمعه اهل سنت زاهدان

پیام تسلیت حجة الاسلام والمسلمین حاج سید حسن خمینی

بسمه تعالی

جناب حجة الإسلام والمسلمین آقای حاج شیخ احمد منتظری دامت برکاته

درگذشت فقیه عالی قدر حضرت آیت‌اللّه العظمی منتظری (طاب ثراه و قدّس سرّه) که سالهای بسیاری از عمر شریف خویش را در مسیر پیشبرد اهداف عالیهٔ اسلام و انقلاب شکوهمند اسلامی سپری کرد، بی شک ضایعه ای بر جان حوزه های علمیه است.

اینجانب این مصیبت سنگین را خدمت ولی اللّه الأعظم، حوزه های علمیه، مراجع تقلید و بیت شریف ایشان تسلیت عرض نموده، برای آن فقید سعید از خداوند متعال علوّ درجات مسألت می‌نمایم.

سید حسن خمینی

۸۸/۹/۲۹

پیام تسلیت حجة الاسلام والمسلمین حاج سید محمّد خاتمی

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

«هو الباقی»

رحلت عالم زاهد و مجتهد والاقدر، مجاهد نستوه، فقیه، کلامی و جامع معقول و منقول حضرت آیت‌اللّه العظمی منتظری (رضوان اللّه علیه) را به ساحت مبارک حضرت ولی اللّه الأعظم، به حوزه های علمیه، به همهٔ ارادتمندان، دوستداران آن فقید سعید و بیت شریف و بستگان و فرزندان محترمشان از صمیم قلب تسلیت عرض می‌کنم.

عالم و متفکر و فقیه بزرگواری رخ در نقاب خاک کشید که در عرصهٔ علم و عمل، همهٔ عمر پر برکت خود را در مسیری که رضایت خداوند را در آن می‌دانست مصروف کرد و برای خدا و خدمت به بندگان او و دفاع از میهن و مردم رنجها، در به دریها و زندانها و شکنجه ها را با سینه ای گشاده تحمل کرد و عزیزترین سرمایه اش یعنی فرزند عزیز و مجاهدش حجة الاسلام والمسلمین محمد منتظری را نیز تقدیم انقلاب و راه خدا کرد.

آن بزرگ از ارادتمندان حضرت امام (ره) و از سردمداران و پایه های انقلاب بزرگی بود که به رهبری ممتاز حضرت امام بالمآل به پیروزی رسید. بدون تردید فقدان این عالم ربّانی برای اسلام و تشیّع و بخصوص حوزه های علمیه خسارتی بزرگ است و از خدا می‌خواهم که آن را به لطف بیکران خود جبران نماید و روان پاک این عزیز را در بحبوحهٔ رضوان و بهشت خود متنعّم گرداند.

۱۳۸۸/۹/۲۹ - سید محمّد خاتمی

پیام تسلیت حجة الاسلام والمسلمین حاج شیخ مهدی کروبی

إنّا للّه و إنّا إلیه راجعون

ارتحال تاسف انگیز فقیه عالیقدر و مجاهد نستوه مرحوم آیت‌اللّه العظمی منتظری (رحمة اللّه علیه) را به ساحت مقدس ولی اللّه الأعظم (ارواحنا فداه) و علمای اسلام، حوزه های علمیه، امت اسلامی به ویژه بیت شریف آن فقید سعید تسلیت می‌گویم. از خداوند منّان خواستارم در برابر این ضایعهٔ بزرگ به همهٔ علاقه مندان، مقلدان و وابستگان معظم له صبر و شکیبایی و اجر جزیل عنایت فرماید.

مرحوم آیت‌اللّه العظمی منتظری از معدود علما و فقهای بزرگواری بود که همواره با تدریس و پرورش طلاب و اساتید و مجتهدان بزرگ از نخستین روزهای نهضت اسلامی در خدمت حضرت امام خمینی (ره) رهبر کبیر انقلاب اسلامی و ملت مبارز و در برابر رژیم سیاه پهلوی چون کوهی استوار ایستادگی کرد و سالها رنج سیاه چالهای ستم شاهی و تبعید و سایر محدودیتها را به جان خرید.

آن فقیه عالی مقام به پیروی از امام راحل (ره) حکومت اسلامی را با قرائت مردم سالاری دینی متکی به آرای مردم از متن کتاب و سنّت استنباط و استخراج نمود و تا آخرین لحظه حیات در دفاع از آزادی و استقلال کشور و از حریم دین و مذهب درنگ نکرد.

آیت‌اللّه العظمی منتظری در سالهای آغازین انقلاب اسلامی سخاوتمندانه فرزندی رشید، مجاهد و اندیشمند چون حجة الاسلام

والمسلمین شهید محمد منتظری را در راه خدا تقدیم نمود.

آری آن فقیه مجاهد سهم عظیمی در پیروزی انقلاب اسلامی و تاسیس جمهوری اسلامی و تصویب قانون اساسی دارد. امید است که دستاوردهای حضرت امام خمینی (ره) و سایر مجاهدین فی سبیل اللّه و دسترنج ملت شهید پرور و انقلابی از گزند و آسیب بدخواهان و بدسیرتان مصون و محفوظ بماند.

والسلام علی عباد اللّه الصالحین

مهدی کروبی - ۳ محرّم الحرام ۱۴۳۱

پیام تسلیت جناب آقای مهندس میرحسین موسوی

بسمه تعالی

دوست گرامی جناب حجت‌الاسلام والمسلمین احمد منتظری

با سلام، درگذشت فقیه مبارز مرحوم آیت‌اللّه العظمی منتظری را به حضرتعالی و بیت مکرّم منتظری تسلیت عرض می‌کنم و از خداوند منّان برای آن عالم بزرگ علوّ درجات و مغفرت و رحمت آرزومندم.

این ضایعهٔ عظیمی است که مجموعهٔ علمای دین باید نسبت به جبران آن اقدام کنند. وجود کسانی چون آیت‌اللّه العظمی منتظری برای نسل جوان این کشور مدرکی بود که آنان را به برخوردی عمیق تر با نیازهایشان برای بهره مندی از پشتوانه های روحانیت آگاه متقاعد می‌کرد. امیدوارم اینک که او از میان ما رفته است دانشمندانی دیگر این ضرورت انکارناپذیر را پاسخ بگویند و اجازه ندهند که وسوسه ها و زمزمه ها آنان را از تکالیفی که نسبت به اسلام و نسلهای امروز و فردا دارند منصرف کند.

میرحسین موسوی

پیام تسلیت حجة الاسلام والمسلمین حاج شیخ عبداللّه نوری

إنّا للّه و إنّا إلیه راجعون

﴿الذین یبلّغون رسالات اللّه و یخشونه و لا یخشون أحداً إلّا اللّه

و کفی باللّه حسیبا﴾

رحلت جانگداز عالم نستوه، فقیه و مرجع عالیقدر و مبارز خستگی ناپذیر حضرت آیت‌اللّه العظمی منتظری را به عموم شیعیان به ویژه ملت فرهیختهٔ ایران و حضور خانوادهٔ محترم و فرزندان مکرّمشان تسلیت عرض می‌نمایم.

این رادمرد عرصهٔ علم و عمل، برجسته ترین تربیت یافتهٔ مکتب فقهی، اصولی و فلسفی آیت‌اللّه العظمی برجرودی، امام خمینی و علامهٔ طباطبایی بود. معظم له بیش از شصت سال حوزه های علمیه و جهان تشیع را از فضل و دانش خود بهره مند ساخت و تدریس خارج فقه و اصول ایشان که از حدود سال ۱۳۴۵ شروع شد در همهٔ دوره ها از ممتازترین و موفق ترین درسهای حوزهٔ علمیهٔ قم بود. میراث ماندگار ایشان در حوزه های مختلف علوم اسلامی و انبوه شاگردان مبرّزی که در مکتب او به اجتهاد دست یافتند به خوبی بر گستردگی دانش و تبحّر وی گواهی می‌دهد. آنچه این مرد بزرگ را کم نظیر می‌نمود از یک سو سعهٔ علمی ایشان بود که در عین استقرار در قلّهٔ فقاهت و اجتهاد، در عرصهٔ حکمت، فلسفه، عرفان، اخلاق و به ویژه احاطهٔ عمیق بر نهج البلاغه نیز مقامی ممتاز داشت، و از دیگر سو مبارزات خستگی ناپذیر و شجاعانه و مثال زدنی ایشان بر علیه ظلم و استعمار و

استبداد و تحجّر و مقدس مآبی بود.

نقش ممتاز و تعیین کنندهٔ فقیه عالیقدر در شکل گیری و پیروزی انقلاب اسلامی و همراهی با امام خمینی بر هیچ کس پوشیده نیست و افزون بر از خودگذشتگی و فداکاری در راه مبارزه، خانوادهٔ خود را نیز وقف انقلاب کرد و فرزند برومند ایشان شهید محمد منتظری همواره پیشتاز مبارزات بود. در دوران پس از انقلاب نیز نقشی کلیدی و فراموش ناشدنی در شکل دهی و استقرار نظام و تدوین قانون اساسی و تداوم ارزشهای انقلاب داشت. این عالم عالی مقام و نستوه در راه مبارزه با ظلم و استبداد و تحجّر چه در دوران قبل انقلاب و چه پس از آن بی رحمانه و ناجوانمردانه مورد اهانت، هتاکی، زندان، حصر و دیگر محرومیتها قرار گرفت و همچون کوه در برابر ناملایمات مقاومت کرد. هرگز برای لحظه ای در برابر ستم و انحراف سر فرود نیاورد و تا آخرین روز عمر مبارک و حیات طیّبه اش در ترویج اسلام و افشای ظالمان فعال بود. بدون تردید رحلت این عالم بزرگوار ضایعه ای جبران ناپذیر برای جهان اسلام و تشیّع بود که حوزه های علمیه، علما و دانشمندان، مؤمنان و آزادیخواهان را در سوگی بزرگ فرو برد.

اکنون او همچون امام خمینی در سن ۸۷ سالگی پس از عمری تلاش و مبارزهٔ خستگی ناپذیر در انجام رسالت و وظیفه، در ایام عزای سالار شهیدان دیده بر جهان بست و همگان را سوگوار ساخت. از خداوند منّان خواهانم که روح ملکوتی این عالم سترگ را با پیامبر عظیم الشأن و اولیای گرامی او محشور و از رحمت واسعهٔ خود بهره مند فرماید.

۸۸/۹/۳۰ - عبداللّه نوری

پیام تسلیت حجة الاسلام والمسلمین دکتر محسن کدیور

«در سوگ استاد»

﴿من المومنین رجال صدقوا ما عاهدوا اللّه علیه

فمنهم من قضی نحبه و منهم من ینتظر و ما بدّلوا تبدیلا﴾

شیخنا الاستاد آیت‌اللّه العظمی حسینعلی منتظری نجف آبادی پس از عمری پربار و حیاتی پر عزّت و کارنامه ای درخشان به رحمت ایزدی پیوست و روح بلندش از عالم خاک به ملکوت اعلی رهسپار شد. جهان اسلام و مکتب اهل بیت (ع) یکی از بزرگترین عالمانش را از دست داد. حوزه های علمیهٔ تشیّع در سوگ یکی از استوانه های فقاهت سوگوار شدند. اسلام سیاسی بزرگترین نظریه پرداز معاصر خود را از کف داد. ملت ایران پدر مهربان خود را از دست داد. جنبش سبز ملت ایران در عزای رهبر معنوی خود عزادار است.

آیت‌اللّه منتظری به عالم اسلام و تشیّع خدمات ارزنده ای کرد. شاگردان فراوانی تربیت کرد. آثار ارزشمند علمی در فقه، اصول، کلام و شرح احادیث اهل بیت به رشتهٔ تحریر درآورد. او صاحب ابتکارات بدیع فقهی و آراء جدید علمی متعددی در حوزهٔ اسلام سیاسی، حقوق بشر و فقه معاملات بود. انسانی وارسته، مسلمانی پاک نهاد، مؤمنی مهذّب و موحّدی خالص بود. او مصداق بارز «عالم ربّانی» بود که عظمت حق را باور کرده بود و همواره ضوابط اخلاقی بر تمامی افعال و اقوالش مسلط بود. عمری را به مبارزه علیه ظلم و بی عدالتی سپری کرد.

حقاً مجاهد فی سبیل اللّه بود و در اعتلای کلمهٔ حق از هیچ کس و هیچ چیز نهراسید و دریادلانه به مقام و موقعیتهای زودگذر دنیوی پشت پا زد و همواره از حقوق مردم دفاع کرد. یار مظلومان و دشمن ظالمان بود. برای تحقق ارزشهای قرآن و تعالیم نبوی و تشیّع علوی دهه ها زحمت کشید. در کردار و گفتار و رفتار پیرو راستین امام علی (ع) بود. در اقتدا به رسول اللّه (ص) مرامش رحمت بود و با مردم، ساده و صمیمی سخن می‌گفت. سخنش که از دل برخاسته بود لاجرم بر دل می‌نشست. در تأسّی به قرآن کریم «انصاف» - حتی با آنها که در حق او ظلم کرده بودند - در سرلوحهٔ رفتار متین او بود.

در به ثمر رساندن انقلاب اسلامی پس از رهبر فقید انقلاب شاخص ترین چهره بود. سالها زندان و شکنجه و تبعید در کارنامهٔ درخشان مبارزاتی او ثبت است. نام منتظری و طالقانی هرگز از ذهن و ضمیر دوستداران نهضت اسلامی پاک نمی‌شود. در تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی به عنوان رئیس مجلس خبرگان قانون اساسی بیشترین نقش را داشت. اگر چه سالها به عنوان قائم مقام رهبری از سوی مجلس خبرگان انتخاب شده بود، اما «نصیحت به ائمهٔ مسلمین» را فدای دستیابی به قدرت ظاهری نکرد و در دفاع از حقوق زندانیان و پافشاری بر حقوق شهروندی ملت ایران از قدرت کنار گذاشته شد. هر چند تا پایان عمر کوشید جمهوری اسلامی را که خود از باغبانانش بود، از علف هرز «استبداد دینی» اصلاح کند.

انتقادات صریح آن فقید سعید [...] در ۱۳ رجب سال ۱۳۷۶ به

پنج سال و دو ماه حصر خانگی یک مرجع تقلید منتقد در جمهوری اسلامی انجامید. لکهٔ ننگ این حصر خانگی هرگز از دامان [...] جمهوری اسلامی پاک نخواهد شد. آیت‌اللّه منتظری در حصر هم از امر به معروف و نهی از منکر و نصیحت به ائمهٔ مسلمین دست نکشید و همواره حاکمان را به عدالت و دادگری و رعایت حقوق ملت فراخواند. آن رادمرد همواره از منظری دینی به نقد قدرت می‌پرداخت و ضوابط رحمت نبوی و عدالت علوی را به حاکمان متذکر می‌شد. آیت‌اللّه منتظری عمیقاً به حقوق انسان - از آن حیث که انسان است - باور داشت و از حقوق بشر صمیمانه دفاع می‌کرد. او پیش کسوت آزادی خواهان ایران بود. مجاهدتهای حق طلبانه و دفاع منصفانهٔ او از حقوق همهٔ مظلومان از هر صنف و مذهب و مرام، همگان را شیفتهٔ او کرده بود.

منتظری در اوج عزّت دارفانی را وداع کرد. عاش سعیداً و مات سعیداً. رحلت او نیز مانند حیات او ظلم ستیز و آزادی بخش است . [...] منتظری با دفاعش از حق و عدالت و آزادی و اخلاق فاتح قلوب ملت ایران شد. راه منتظری سبز است. پیام منتظری تأسی به رحمت نبوی، عدالت علوی و ظلم ستیزی حسینی است. این راه بی بازگشت ملت ایران است.

آیت‌اللّه منتظری در چند ماه اخیر بیشتر از گذشته سخن گفت، بیشتر نوشت و واضحتر از همیشه با مردم و حاکمان مستبد اتمام حجت کرد. گویی رحلت خود را پیش بینی کرده بود. ایشان به صراحت حکومت فعلی را نه جمهوری و نه اسلامی اعلام کرد. او رضایت و رأی مردم را

شرط لازم هر نوع تصدی گری در حوزهٔ عمومی می‌دانست و در فتوای تاریخی ۱۹ تیر ۸۸ خود، جائران بی تدبیر را خود بخود معزول دانست.

اینجانب با قلبی شکسته و چشمی گریان و دلی پرخون این مصیبت بزرگ را به بیت رفیع آن مرجع عالیقدر بویژه حضرت حجت‌الاسلام والمسلمین حاج شیخ احمد منتظری و جناب آقا سعید منتظری و دیگر بازماندگان معزّز، علمای اعلام و همهٔ آزادی خواهان و حق طلبان بویژه معترضان سبز ایرانی تسلیت عرض می‌کنم. برای آن فقید سعید رحمت و رضوان و برای بازماندگان و داغداران - یعنی قاطبهٔ ملت مظلوم ایران - صبر و اجر و ادامهٔ راه آن عالم ربّانی - یعنی حق طلبی و آزادی خواهی - را مسألت دارم.

محسن کدیور

پیام تسلیت جناب آقای دکتر عبدالکریم سروش

غیرت حق بود و با حق چاره نیست

کو دلی کز حکم حق صد پاره نیست؟

رحلت غم انگیز مرجع بزرگوار حضرت آیت‌اللّه منتظری، دلیرترین فقیه استبداد ستیز دوران، کام ها را تلخ و چشمها را گریان کرد. درود و رحمت رضوان حق بر او باد که خود آیت رحمت حق بود و در راه احقاق حقوق بندگان خدا دمی نیاسود.

به آن چه می‌گفت و می‌آموخت حقیقتاً باور داشت و از آن چه داشت و می‌توانست داشته باشد کریمانه و دلیرانه گذشت و حق عدل و احسان را به جا آورد و اینک با نیک نامی و آبرومندی به دیدار پروردگاری شتافته است که دوستدار محسنان است. «إنّ اللّه یُحبّ المحسنین».

جام می و خون دل هر یک به کسی دادند

در دایرهٔ قسمت اوضاع چنین باشد

نصیب او در دایرهٔ قسمت، خون دل بود و چون پیشوای پارسایان علی علیه السلام عمری را در اندوه و ناکامی به سر برد و از طعن و تهمت و دشنام و ناجوانمردی دشمنان نصیبی وافر یافت. با این همه هیچ گاه چون عیسا مسیح به درگاه خدا ننالید که «چرا رهایم کرده ای»، بل چون سالار شهیدان حسین (علیه السلام) گفت: رضاً برضاک، تسلیماً لأمری.

حق بلکه تکلیف او بود که چون یک فقیه مجتهد با پاره ای از

اجتهادات آیت‌اللّه خمینی در آویزد و آن را نپذیرد. حق او بود که چون یک شهروند آزاد، رهبر حاکم را نقد کند و بر او خرده بگیرد. اما نظام استبداد دینی آن نقدها را نه تنها بر چشم و سر ننهاد بل چون گناهان کبیره ای دید که فاعلش سزاوار مجازات است و دلیلهای عوامانه عنوان کرد که دل امام را خون کرده ای و در «امتحان خطیر» مقبول نیفتاده ای لاجرم مستحق عقوبتی.

[...] و آن عزیز را بی محکمه و بی محاکمه به مدت پنج سال چون گنجشکی مظلوم در محاصرهٔ کرکسان ظالم نگاه داشت و مطبوعات ولایت مدار هم وی را در سیل و طوفان تهمتها و اهانتهای سنگین غرقه کردند.

جرم بزرگ آن فقیه نزیه جز این نبود که [...] و آنچه را همه در پس می‌گفتند او در پیش می‌گفت.

اسفا و دریغا که دیگر مراجع و مشایخ با او چنان که باید همراهی نکردند و با کوتاهی نابخشودنی شان حوزه و مرجعیت را به زبونی و ذلتی نشاندند که رضا خان پهلوی هم آن را در خواب نمی‌دید و مصداق سخن پیامبر خدا شدند که «من أعان ظالماً سلطه اللّه علیه»: هر کس ستمگری را یاری کند خود اسیر آن ستمگر خواهد شد.

اینک آن نازنین که اعتبار و افتخار حوزهٔ علمیه بود رخت به سرای باقی کشیده است و مگر بازماندگان، طریقت پر شرافت او را دنبال کنند و با استبداد دینی بستیزند تا آب رفته را به جوی باز گردانند و نام نیکی در این جهان و پاداش کریمانه ای در آن جهان برای خود فراهم آورند.

دو چیز حاصل عمر است نام نیک و ثواب

و از این دو درگذری کلُّ مَن علیها فان

«ربّنا اغفر لنا ولإخواننا الّذین سبقونا بالإیمان و لاتجعل فی قلوبنا غِلّا للّذین آمنوا ربّنا إنّک رئوف رحیم.»

عبدالکریم سروش

اوّل دی ماه ۱۳۸۸

پیام تسلیت جناب آقای دکتر نورعلی تابنده

(قطب دراویش گنابادی)

هو

۱۲۱

بسم اللّه العلی العظیم

مرگ چنین خواجه نه کاری است خرد

از شمار دو چشم یک تن کم وز شمار خرد هزاران بیش

رحلت حضرت آیت‌اللّه العظمی منتظری را به همهٔ سالکان راه حق تسلیت می‌گوییم، و اجر و توفیقات خانوادهٔ او را خواستاریم. این فقدان را به یاد او تسلیت می‌دهیم. پایهٔ اولیه در سلوک عرفانی شریعت و احکام شریعت است که آن شادروان بهترین مدرس این مرحله بود. حبّ و بغض او للّه و فی اللّه بود. در سلوک خود سعی داشت همهٔ موانع را مرتفع کند حتی در این اواخر لباس خاص را هم مزاحم دانست. در راه خدا جز از او از دیگری ترس نداشت و شجاعت آن را داشت که با اعتراف به خطاهایی که به عقیدهٔ خودش مرتکب شده بود اعتراف کرده، با شجاعت درصدد جبران باشد. باید درسی را که در عزاداری مولای شیعیان حسین بن علی (علیهما السلام) می‌گیریم، که از هر عزاداری پندی بگیریم، یادمان نرود. رحمة اللّه علیه رحمة واسعه.

دکتر نورعلی تابنده - مجذوب علیشاه

آذرماه ۱۳۸۸

پیام تسلیت حجة الاسلام والمسلمین شیخ حسن الصفار

(از علما و رهبران شیعهٔ عربستان)

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

إنّا للّه و إنّا إلیه راجعون

گرم ترین تسلیت خود را به مراجع دین و حوزه های علمیه و همهٔ مؤمنین و بویژه ملت شریف ایران تقدیم می‌کنم به مناسبت ارتحال حضرت آیت‌اللّه العظمی مرحوم حاج شیخ حسینعلی منتظری (رضوان اللّه تعالی علیه).

آن مرحوم در مرتبهٔ عالی و بزرگی از علم بود که هیچ کس منکر آن نمی‌باشد، چنانچه از بزرگترین علمای مجاهد در نهضت و انقلاب اسلامی ایران بودند و در همین رابطه سالهای زیادی از زندگی خود را در زندانها و بازداشتگاهها و تبعید گذراندند. انواع شکنجه و فشارهای رژیم شاهنشاهی را تحمل نمودند و هم او بهترین و نیرومندترین پشتوانه و بازوی امام خمینی (ره) در برپایی و استحکام ارکان نظام جمهوری اسلامی بودند که از خداوند برای آن حضرت رحمت و رضوان مسألت می‌نمایم؛ و به فرزندان دانشمند و خانوادهٔ محترم و مکرّم ایشان خالص ترین تسلیت و همدردی خود را تقدیم می‌کنم.

خداوند به آنان صبر و شکیبایی عنایت فرماید.

﴿إنّا للّه وإنّا إلیه راجعون﴾.

حسن الصفار

یکشنبه ۳ محرّم الحرام ۱۴۳۱ ه

پیام تسلیت جناب آقای کاک حسن امینی

(حاکم شرع مردمی کردستان)

بسمه تعالی

إنّا للّه و إنّا إلیه راجعون

با کمال تأسف و تأثر اطلاع یافتم که عالم مجاهد راستین، صادق و جسور، شجاع و متهوّر، ظلم ستیز و آزاده، حامی آزادگان و آزادی خواهان، مدافع حقوق حقیقی و مشروع انسان، جناب آقای آیت‌اللّه منتظری، به دنبال بیش از هفتاد سال جهاد و مبارزه با ستم و ناروا، این دنیای بی بقا را سرافرازانه بدرود گفت و راهی سرای عدالت و حیات جاوید گردید.

اینجانب این ضایعهٔ بزرگ و مؤلم را به خانوادهٔ محترم و مجاهد ایشان و به همهٔ آزادگان و آزادی خواهان و آزاداندیشان ایران تسلیت می‌گویم.

خداوند به پاداش حمایت از بندگان محروم و مظلومش و نیز سر دادن صدای دفاع از عدالت و حقوق اینان، روح ایشان را با فردوسیان همنشین گردانیده و به بازماندگانشان صبر جمیل و اجر جزیل عنایت فرماید. روحش شاد و راهش پر رهرو باد.

سنندج - ۸۸/۹/۲۹

حاکم شرع مردمی کردستان - حسن امینی

پیام تسلیت ائمهٔ جماعات مساجد نجف آباد

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

إنّا للّه و إنّا إلیه راجعون

«إذا مات المؤمن الفقیه ثلم فی الإسلام ثلمة لا یسدّها شیء»

«عزایی در عزای امام حسین (ع)»

حضرات حجج اسلام آقایان حاج شیخ احمد آقا و حاج آقا سعید منتظری دامت افاضاتهما

سلام علیکم و أعظم اللّه أجورنا و أجورکم

خبر مصیبت بار ارتحال جانسوز و رجوع الی اللّه: نفس مطمئنّه، والد گرامی شما و استاد و پدر معنوی ما و شما، فقید سعید حضرت آیت‌اللّه العظمی منتظری (رضوان اللّه علیه) عزایی بر عزا، در ایام سوگواری سالار شهیدان (سلام اللّه علیه) افزود و امواجی سهمگین از غم و اندوه از دلها برآورد و سیلی خروشان از پیر و جوان داغدار را به خیابانها کشاند. همان متأله با اخلاص، مرجع و فقیه عالیقدر، استادِ مجتهد پرور، اسوهٔ فضیلت ها، نمادِ شجاعتها و مظهر صراحتها. همان ابلاغ گر رسالت های الهی و دیرآشنای زندانها، شکنجه ها و تبعیدگاه های رژیم ستمشاهی. همان یار انقلابی و همراه دیرینه و همیشگی امام راحل امت (ره) و هدف تیرهای کینه توزی و تهمتها. همان مرزبان حریم تشیّع و منادی وحدت. همان حامی حقوق مدنی انسان، و اهل انصاف حتی با دشمنان. همان زمزم گوارای اسلام رحمت، و مقاوم در برابر تلخابها

و زهرابهای تحجّر و الحاد و نفاق و بهائیت و وهابیت. همان سلمان بینا و وفادار و همان اباذر وارسته و اهل پیکار.

او را در حالی که بزرگش می‌دیدند ترور شخصیت کردند. او را هراس از آسیب دین خود بود و آنان را هراس از دنیای خود. او دین ورزی را اصل می‌دانست و دیگران سیاست بازی را. او را بویژه از نسل بعد از انقلاب و امام (ره) گرفتند و این نسل، در محرومیت از معماران انقلاب، هویت خویش گم کردند.

همان مردمی ترین مرجع دینی و رساترین فریاد عدالت خواهی. همان ناصح و منتقد امین و استبداد ستیز بیامان. همان دشمن سرسخت استکبار و صهیونیسم و بزرگترین یاور مستضعفان زمین. همان پدر «شهید بین الملل و فرزند اسلام و قرآن و امام راحل (ره) محمد منتظری».

همان فرزند مرحوم حاج علی منتظری و شاگرد برجستهٔ آیت‌اللّه العظمی بروجردی و خلف صالحان عالم و اسلام شناسان عامل (رضوان اللّه علیهم). همان که با ارتحالش رسالت سنگین امر به معروف و نهی از منکر در همهٔ ابعادش را به دوش شاگردان و همسنگرانش نهاد، ... بگذریم که دریای وجودی ایشان در این تنگنای واژه ها نمی‌گنجد. خوشا به حال آن بزرگوار که عاش سعیداً و مات سعیداً. خاطره اش جاودانه باد و راهش پر رهرو و خدایش در جنة المأوای خود در کنار اولیای معصومش پذیرا.

با قلوبی مجروح و چشمانی اشکبار مصیبت عظمای شهادت سالار شهیدان (سلام اللّه علیه) و این مصیبت بزرگ را به امام زمان (ارواح العالمین فداه)،

مراجع و علمای ربانی، حوزه های علمیه، شما عزیزان، والدهٔ رنج دیده و مکرّمه و خواهران محترمهتان و نیز به دامادها و برادران و بستگان شریف آن فقید سعید و همهٔ علاقه مندان و مقلدان گرامی بویژه مردم فهیم و قدردان و داغدار و وفادار شهر شهیدان و عالمان نجف آباد تسلیت می‌گوییم و خود را در این مصائب در کنار شما شریک می‌دانیم و از خداوند منّان برای همگان صبر جمیل و اجر جزیل مسألت داریم.

سوّم محرّم الحرام ۱۴۳۱ برابر با ۸۸/۹/۲۹

ابوطالب مصطفایی، محمد حسن ناصحی، جعفر الهی، علی محمد ستاری، مرتضی صفری، جعفر رحیمی، غلامرضا داوری، رمضانعلی علینقی پور، عباسعلی ملکی، محمود واحد، محمد علی مصطفایی، مصطفی گل افشان، مرتضی صالحی، غلامحسین قیصری، محمد رضا زمانیان، محمد خطیب، حسین مهدوی، اسداللّه جلالی، محمد حسین علی اکبری، سید محمد باقر کاظمی، سید سعیدالدین هاشمی، عبدالکریم کریمی پور، محمد رضا معین، جعفر جعفری، محسن طوسی، محمد رضا طوسی، حیدر محمدی، مهدی انتشاری، سید رضا احمدی، مهدی پیرمرادیان، محمد رضا صالحی، مهدی پوراسماعیلی، عبداللّه طالب، احمد پژوهنده، علی نجفی نژاد، سید محمود هاشمی، سید جواد مرتضوی، اسداللّه محمودی، رسول فتحی، سبوح سالدورگر، محمد مهدیه، سید رضا حسینی، احسان نورمحمدی، حسن یوسفی.

پیام تسلیت حجة الاسلام والمسلمین آقای محمد علی مقدس

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

إنّا للّه و ء إنّا إلیه راجعون

عن النبی (ص): «اقرب الناس من درجه النبوه اهل العلم والجهاد»

(اصول کافی)

جنابان حجتی الاسلام والمسلمین آقایان حاج احمدآقا و حاج آقا سعید منتظری دامت افاضاتهما

ضایعهٔ اسفناک فقدان بزرگ مرجع و فقیه عالیقدر، جامع معقول و منقول استاد الفقهاء والاساتذه، علامهٔ زمان، فیلسوف الفقهاء و فقیه الفلاسفه، حضرت آیت‌اللّه العظمی منتظری (رضوان اللّه علیه) که مصداق بارز آیات قرآن کریم: ﴿یرفع اللّه الذین آمنوا منکم والذین أوتوا العلم درجات﴾ و ﴿فضل اللّه المجاهدین علی القاعدین ...﴾ و ﴿انّ اکرمکم عنداللّه اتقیکم﴾ بود، باعث تأسف و تأثر عمیق گشت و عالم اسلام را غرق در عزا و ماتم نمود. راد مردی که عمر با برکتش را در راه فقاهت، عرفان و جهاد و ترویج معارف اسلامی سپری کرد و با استعداد خدادادی و حافظهٔ سرشار و شهامت بی نظیر از حق و حریّت و حقوق بشر تا آخرین لحظات عمر شریفش دفاع فرمود.

این ضایعهٔ مولمه را به پیشگاه حضرت ولیّ عصر (عج)، آزادی خواهان جهان، حوزه های علمیه، مراجع عظام، مقلدین و علاقه مندان، آن جنابان و بیت معظم و رنجدیدهٔ آن بزرگ مرد تسلیت

عرض کرده و از خداوند کریم برای ایشان علوّ درجات و حشر با اولیاء معصومشان و برای بازماندگان و دوستان توفیق ادامهٔ راهش و صبر و اجر مسألت می‌نمایم.

والسلام علیه یوم ولد و یوم یموت و یوم یبعت حیاً.

والسلام علیکم و رحمة اللّه و برکاته.

۸۸/۱۰/۳ - محمد علی مقدس

پیام تسلیت خانوادهٔ شهید آیت‌اللّه دکتر بهشتی

بسمه تعالی

خدمت حجت‌الاسلام والمسلمین حاج شیخ احمد منتظری

فقدان جانگداز فقیه نامدار و مرجع عالی قدر شیعه حضرت آیت‌اللّه العظمی منتظری (رحمة اللّه علیه) که یکی از قلل رفیع تاریخ فقه شیعه بوده و خواهند بود و مبارزات مستمر ایشان با ظلم و ستم و تلاش برای برپایی جامعهٔ مبتنی بر قسط و عدل و ارزشهای دینی از خاطرهٔ ملت ایران محو نخواهد شد، را خدمت جناب عالی و آن بیت شریف تسلیت می‌گوییم و از خداوند متعال برای همهٔ بازماندگان صبر و اجر جزیل خواستاریم.

خانوادهٔ شهید آیت‌اللّه دکتر بهشتی

پیام تسلیت خانوادهٔ مرحوم دکتر علی شریعتی

«اذا ظهرت البدع فعلی العالم ان یظهر علمه»

درگذشتِ عالم مردمی آیت‌اللّه حسینعلی منتظری، از برجسته ترین فقهای جهان اسلام و تشیع، هم رزم طالقانی بزرگ و از پی او، بیدارترین وجدان نظام برخاسته از انقلاب مردم ایران، در این روزهای سوگ خون و سور پیام، موجی از اندوه همگانی، بویژه در دلِ مبارزان راه آزادی و کرامت انسان برانگیخت. ارجمندترین درس مکتب منتظری فدا کردن موقعیت برای استظهار آنچه حقیقت می‌دانست بود.

زمان فرخنده ارزیابی میراثِ اخلاقی و انسانی و تاریخی آیت‌اللّه منتظری، فراسوی آراء و اظهارات و اقدامات آن بزرگوار در مقاطع گوناگون تاریخ انقلاب، هنوز فرا نرسیده است. تاریخ آیندهٔ ما، امّا، بی تردید سخنان و درسهای آموزنده و انسانساز ارجمندی، برای گفتن خواهد داشت. و با این امید و انتظار.

خانوادهٔ شریعتی، در این لحظهٔ حساس در سرنوشت میهن، بر خود واجب می‌داند تا از این طریق مراتب همدردی و قدردانی عمیق خویش را خطاب به فرزندان و دوستداران آن چهرهٔ صادق و صمیمی و سنّتِ او، ابراز دارند. با درود و بدرود، ستایش و نیایش برای آسایش و آمرزش آن روح پرفتوح.

خانوادهٔ شریعتی

پیام تسلیت سرکار خانم اعظم طالقانی

بسمه تعالی

﴿من المومنین رجال صدقوا ما عاهدوا اللّه علیه

فمنهم من قضی نحبه و منهم من ینتظر و ما بدّلوا تبدیلا﴾

درود و رحمت خدا بر هم رزم انقلابیون، معلم اخلاق و صداقت خاطره و آموزه های هم رزم آیت‌اللّه طالقانی معلم اخلاق، گذشت و صداقت مرجع عالیقدر حضرت آیت‌اللّه العظمی منتظری برای همهٔ رهروان او ثلمه و تجربه گرانبهایی است که نتوان جایگزینی برای ایشان در آینده تصور نمود.

از این رو به مناسبت رحلت و فقدان طاقت فرسای ایشان به ملت ایران به ویژه نخبگان مذهبی، اجتماعی و سیاسی جامعهٔ ایران و خانوادهٔ رنج دیده، صبور و مقاوم ایشان تسلیت عرض نموده و درک انجام عمل صالح، حقگویی برای همگان و مقام شهادت برای ایشان را از درگاه حضرتش طلب می‌نماییم.

اعظم طالقانی

پیام تسلیت جناب آقای طاهر احمدزاده

﴿من المؤمنین رجال صدقوا ما عاهدوا اللّه علیه

فمنهم من قضی نحبه و منهم من ینتظر و ما بدّلوا تبدیلا.

لیجزی اللّه الصادقین بصدقهم ...﴾

(سورهٔ احزاب، آیات بیست و سوّم و بیست و چهارم)

از جملهٔ مؤمنان، آزاد مردانی هستند که بر سر عهد و پیمان با خدا و خلق او وفادار ماندند، بعضی به دیدار حق رفتند و بعضی در صف نوبت خود قرار دارند و از قول خود و عهدی که بسته بودند هیچ چیز را تبدیل نکردند. خدای متعال پاداش آنان را تضمین کرده است...

... و مرحوم آیت‌اللّه منتظری از مصادیق بارز این مومنان بود.

در دوران اوج بی اخلاقی های سیاسی، او سمبل و نمونهٔ روشن و بارز یک سیاستمدار اخلاق مدار بود که می‌تواند الگویی برای نسل فعلی و نسلهای آیندهٔ کشورمان باشد.

او نشان داد که اصل، حفظ حقوق انسانهاست و نه حفظ نظام، زیرا که اگر حقوق مردم رعایت نشود از حکومت اسلامی به جز پوستین وارونه و بی خاصیت چیزی باقی نمی‌ماند.

او در دورانی که قائم مقام رهبری بود به بهبود حال زندانیان توجه ویژه داشت و به آزاد کردن آنان اصرار می‌ورزید که نویسنده، خود از جملهٔ این زندانیان بود. ولی آنگاه که احساس کرد دیگر نمی‌تواند منشأ اثر باشد ابوذروار اعتراض کرد و عطای حکومت را به لقایش بخشید.

او حتی در دورانی که سمت قائم مقامی رهبری را داشت، سمبل تواضع و فروتنی بود، نه سمبل کبر و غرور و گردن فرازی و اگر در موردی از ناحیهٔ او اشتباهی صورت گرفته بود عذرخواهی می‌کرد که خود شاهد آن بودم.

منتظری را در یک کلام می‌توان چنین خلاصه کرد: «او انسان طراز مکتب توحید بود»، انسانی که مولانا آن را چنین توصیف می‌کند:

دی شیخ با چراغ همی گشت گرد شهر

کز دیو و دد ملولم و انسانم آرزوست.

دوشنبه سی ام آذرماه ۱۳۸۸

طاهر احمد زاده

پیام تسلیت جناب آقای دکتر مصطفی معین

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

رحلت مرجع عالیقدر و آزاده، حضرت آیت‌اللّه العظمی منتظری را به خاندان محترم ایشان، علما و روشنفکران، دانشگاهیان و دانشجویان، محرومان و ستمدیدگان، عدالت طلبان و آزدیخواهان و آحاد ملت شریف ایران صمیمانه تسلیت می‌گویم.

آن بزرگ در این روزگار سخت مظهر و مصداق پاکی و پاکدامنی، بلنداندیشی و گشاده دلی و حق خواهی و حق گویی بود و با گفتار و کردار نیکو و نافذ خویش، به راستی الگویی ایده آل از مرجعیت و روحانیت شیعه در این دوران آفرید. آن فقیه آگاه به زمان سختی های بسیار کشید، اما تا آنجا که توانست گشایش در نظر و عمل فراهم کرد که میراث گرانقدر او در دفاع از حقوق بشر و حق منتقدان و مخالفان خود گواه آنست.

از خداوند بزرگ می‌خواهم که به همهٔ ما توفیق بهره مندی از آن آموزه ها را عنایت و ایشان را با سرور آزادگان و سالار شهیدان در این ایام محشور فرماید.

دکتر مصطفی معین

۱۳۸۸/۹/۳۰

پیام تسلیت جناب آقای دکتر سید علی اصغر غروی اصفهانی

﴿مِنَ الْمُؤْمِنِینَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَیْهِ

فَمِنْهُم مَّن قَضَی نَحْبَهُ وَ مِنْهُم مَّن یَنتَظِرُ وَ مَابَدَّلُوا تَبْدِیلا﴾

بی تردید حضرت آیت‌اللّه حسینعلی منتظری در تاریخ معاصر ایران یکی از چهرههای اثرگذار هم در میدان سیاست و هم در عرصهٔ دیانت بوده است. سالها قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایران معظم له در جهت تحقق اهداف انقلاب حرکت خود را آغاز کرد و زمانی که از علمای حوزه های علمیه کمتر کسی از نهضت پشتیبانی می‌کرد، حضرت آیت‌اللّه منتظری کمر همت بست و مجاهدتها نمود تا قیام علیه استبداد داخلی و سلطهٔ خارجی به ثمر نشیند و به پیروزی رسد.

عالی جناب حجة الاسلام والمسلمین آقای حاج احمد آقا

جناب مستطاب آقای حاج آقا سعید منتظری

فقدان مجاهد بزرگ والد مکرّم، عالم و فقیه اعظم، قطب اجتهاد و فقاهت را که در این شرایط بحرانی مملکت وجودشان پناه ملت بی پناه ایران بود، حضور حضرات معظم و خاندان مجلّل تسلیت عرض می‌نمایم، و نیز به خود و مردم آزادی خواه کشور. قطعاً این ضایعه ای است که جبران خسارت آن به نزدیکی امکان پذیر نمی‌باشد. اکنون چشمها به دستان پرتوان شما دوخته شده تا شکافی را که این حادثهٔ مولمه در عرصهٔ دین و سیاست پدید آورده التیام بخشید ﴿وَ قُلِ اعْمَلُواْ فَسَیَرَی اللّهُ عَمَلَکُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ﴾.

بقاء و دوام عمر شریفتان را از درگاه حضرت باری تعالی عزّوجل مسألت دارم و امیدوارم پیوسته در کنف عنایات و توجهات او بر توفیقات بیشتر در خدمت به ملک و ملت نایل آیید.

سید علی اصغر غروی

پیام تسلیت جناب آقای عباس امیرانتظام

خبر درگذشت عالم عالیقدر جهان شیعه، شادروان آیت‌اللّه العظمی حسینعلی منتظری، اینجانب را شدیداً متأثر و اندوهگین نمود. ایشان از معدود شخصیتهای برجستهٔ دینی هستند که به اصول اخلاقی در زندگی اجتماعی پایبند بوده و از ایمان خود نردبانی برای رسیدن به هوا و هوس نفسانی نساخته و دفاع از حقوق و ارزشهای انسانی را فدای مصلحت اندیشی ننمود.

دفاع ایشان از حقوق زندانیان سیاسی در دوران تاریک دههٔ شصت برای ایشان اعتبار و احترام زیادی در جامعه ایجاد کرد. رفتار و منش انسانی ایشان نشان داد که دین در خارج از قدرت عمومی به خوبی می‌تواند در خدمت ارزشهای مشترک بشری قرار گیرد.

تجلیل شایسته و ادای احترام مردم ایران نسبت به این مدافع حقوق انسانی درس عبرتی است برای آن دسته از رهبران دینی و سیاسی که از باورهای دینی خود نه برای خدمت به آحاد جامعه بلکه برای سرکوب و نقض حقوق انسانی آنها استفاده می‌کنند. امید است که این مرگ غم انگیز فرصتی برای اندیشیدن و پند گرفتن برای رهبران سیاسی خشونت طلب و مردم ستیز فراهم آورد.

اینجانب نیز به نوبهٔ خود ضمن همدردی، فقدان این مرجع آزاده و انسان شریف و وارسته را به خانوادهٔ محترم و معزّز و همچنین پیروان و مقلدین ایشان صمیمانه تسلیت عرض می‌نمایم.

تهران - ۱۳۸۸/۹/۲۹ - عباس امیر انتظام

پیام تسلیت خانوادهٔ جناب آقای دکتر محمّد ملکی

بسم الحق

«با نام آزادی، آگاهی و برابری»

إنّا للّه و إنّا إلیه راجعون

صبر بسیار بباید پدر پیر فلک را

تا دگر مادر گیتی چو تو فرزند بزاید

ضایعهٔ درگذشت مبارز نستوه، آزادیخواه مقاوم و مرجع بزرگ شیعیان، حضرت آیت‌اللّه العظمی حسینعلی منتظری را خدمت بیت محترم ایشان تسلیت می‌گوییم. ایشان تا آخرین لحظهٔ عمر پر برکت خویش در کنار مردم ماند و برای آزادی، عزّت و حقوق آنها به مبارزه با استبداد پرداخت و در این راه تحمل زندان، شکنجه، تبعید، محرومیت و حصر را به جان خرید.

ما به عنوان اعضای خانواده ای که در این سالها مورد ظلم و بی عدالتی قرار گرفتیم، همواره از لطف و پشتیبانی پدرانهٔ آیت‌اللّه منتظری بهره مند بودیم. در تمامی این سالهای سخت، دست یاریگر و دعای خیر ایشان، همراه مظلومیت خانوادهٔ زندانیان سیاسی بود و حمایت، محبت و مقاومت آن بزرگمرد آزادیخواه، درس صبوری و پایمردی مان می‌داد.

از پروردگار متعال برای خانوادهٔ محترم ایشان و تمامی رهروان و دوستداران آن آزاد مرد، آرزوی صبر و آرامش کرده و اطمینان داریم که